Khảo luận thứ hai về chính quyền - Chương 17: Về sự tiếm quyền

§197. Do hành động chinh phạt có thể được gọi là một cuộc tiếm quyền của nước ngoài, nên việc tiếm quyền trong nước là một kiểu chinh phạt nội bộ. [V]ới sự khác biệt này - mà một kẻ chiếm đoạt quyền lực không bao giờ có được lẽ phải về phía mình - không có sự tiếm quyền nào ngoài nơi mà người này xâm vào tài sản mà người khác có quyền đối với nó. Sự dính líu này, khi đi xa đến mức tiếm quyền, chỉ là một thay đổi của các cá nhân, không phải của hình thức hay nguyên tắc của chính quyền; còn nếu người tiếm quyền mở rộng quyền lực của mình vượt quá sự chính đáng có ở các quân vương hợp pháp hay những nhà cai quản của cộng đồng quốc gia, thì sự chuyên chế đã được thêm vào với việc chiếm đoạt quyền lực đó.

§198. Dưới mọi chính quyền hợp pháp, chọn lựa những người có quyền cai trị là một việc tự nhiên và thiết yếu, như chính hình thức của chính quyền vậy, và việc thiết lập nó, về căn nguyên, là từ nhân dân. [T]rạng thái vô chính phủ rất giống với việc hoàn toàn không có hình thức chính quyền nào, hoặc giống việc đồng ý rằng nó là chính thể quân chủ nhưng lại không chỉ định ra cách thức nào để thiết kế nên người sẽ nắm quyền lực, vốn sẽ là một quốc vương. Do đó mà mọi cộng đồng quốc gia, với chính thể được thiết lập, cũng có những quy định về việc chỉ định ai sẽ là người có phần trong thẩm quyền công và những phương pháp cố định của việc chuyển tải quyền đối với họ. Bất kỳ ai trong khi thực thi quyền lực, ở phần bất kỳ nào của nó, bằng những cách khác thay vì bằng những gì luật pháp của cộng đồng đã quy định, thì không có quyền được [nhân dân] tuân thủ, dù hình thức của cộng đồng quốc gia vẫn được bảo toàn; từ lúc này, ông ta không là người mà luật pháp chỉ định, và vì thế không phải là người có được sự chấp thuận của nhân dân. Mà một kẻ tiếm quyền như thế này, hay bất cứ gì xuất phát từ ông ta, cũng không bao giờ có thể có tư cách gì cho đến khi nào mà nhân dân vừa chấp thuận một cách tự do - và đã thật sự chấp thuận để cho phép, vừa xác nhận quyền lực có nơi ông ta đến khi có việc chiếm đoạt đó.

Nguyên tác: John Locke, Two treatises of Government (Cambridge Text in the History of Political Thought), Cambridge University Press, 1960, 1967, 1988, 17th printing 2005

Bản dịch: Luận thứ hai về chính quyền - chính quyền dân sự, NXB Tri Thức, dịch giả Lê Tuấn Huy